တန္ဖိုးကြင္းဆက္ (Value Chain)
[ေဒၚရီရီျမင့္]
**************************
Value is what customers are willing to pay.
ပစၥည္းတစ္ခု၏တန္ဖိုးမွာ ၀ယ္ယူသူမ်ားကေပးလိုေသာေစ်း(တန္ဖိုး)ျဖစ္သည္။
ယွဥ္ၿပိဳင္မွဳႏွင့္ ပက္သက္၍ Michael Porter က စီမံခန္႕ခြဲမွဳႏွင့္
ပက္သက္ေသာ သေဘာတရား၊ အျမင္၊ အေတြးသစ္မ်ား
ေဖာ္ထုတ္ေပးခဲ့သည္။ ယင္း၏အမည္ႏွင့္တြဲ၍ ေက်ာ္ၾကားေသာ
အသံုးအႏွဳန္းႏွင့္ စကားလံုးမ်ား ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။
Value Chain ဆိုသည့္ သေဘာအျမင္ကို လုပ္ငန္းတစ္ခုအတြင္း
အလုပ္ျဖစ္စဥ္ႏွင့္ပက္သက္သည့္ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္စြမ္းအားအျဖစ္
ေဖာ္ထုတ္ခဲ့သည္။
လုပ္ငန္းတူခ်င္း မိမိကသာေသာ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္မွဳေနရာတြင္ရွိေနရန္မွာ
အလုပ္အဆင့္တိုင္း၌ ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာစိစစ္ရမည္။ Michael Porter ၏
Five Forces Model မွာလည္း စက္ရံုလုပ္ငန္းျဖစ္စဥ္၏ ျပင္ပတြင္
ရွိေနသည့္ယွဥ္ၿပိဳင္မွဳအေျခအေနကို စိစစ္ပံုစိစစ္နည္း Model ပင္
ျဖစ္သည္။
ကုန္ပစၥည္းတစ္ခု၊ သို႕မဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မွဳတစ္ခုကို ထုတ္လုပ္
ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ ပါ၀င္ေသာ၊ ဆက္စပ္ေသာ အလုပ္အဆင့္မ်ားမွာ
ရွဳပ္ေထြးဆက္စပ္ေနေသာ ကြင္းဆက္မ်ားအျဖစ္ ၾကည့္ျမင္၍
အခ်ိတ္အဆက္တစ္ခုတိုင္း၌ ကုန္က်စရိတ္ရွိသလို ထုတ္ကုန္၌
တန္ဖိုးတက္လာသည္လည္းရွိသည္။ ထုတ္လုပ္မွဳအဆင့္တိုင္းတြင္
အျမင့္ဆံုးတန္ဖိုးျဖစ္ရန္ႏွင့္ အနည္းဆံုးစရိတ္ျဖစ္ရန္ လုပ္ေဆာင္ပါက
ပစၥည္းထုတ္လုပ္ၿပီးစီးသည့္အခါ ကုန္ပစၥည္း၏ စုစုေပါင္းတန္ဖိုးႏွင့္
စရိတ္မွာ ကြာျခားမွဳ သိသာေပမည္။ ယင္းကြာျခားမွဳမွာ
ထုတ္လုပ္မွဳမွ ရရွိေသာ အက်ိဳးအျမတ္ျဖစ္သည္။
Value Chain တန္ဖိုးကို ျမင့္တက္ေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ဘဲ စရိတ္ကိုပါ
မထိန္းႏိုင္ပါက အၿပိဳင္ထုတ္လုပ္သူမ်ား၏ေရွ႕သို႕ေရာက္သည့္
ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္မွဳအေျခအေနတြင္ ရွိမည္မဟုတ္ေပ။ လုပ္ငန္း၏
အလုပ္မ်ားကို Porter က ႏွစ္မ်ိဳးခြဲစိစစ္သည္။
ပထမအမ်ိဳးအစား
အေျခခံအလုပ္မ်ားဟု သတ္မွတ္ရာမည့္ လုပ္ငန္းမ်ားမွာ ပစၥည္းတစ္ခု
ျဖစ္ရန္ သို႕မဟုတ္ ၀န္ေဆာင္မွဳတစ္ရပ္ၿပီးေျမာက္ေအာင္ တိုက္ရိုက္
လိုအပ္ေသာ အလုပ္မ်ားျဖစ္သည္။ ယင္းတို႕မွာ...
- Inbound Logistics ဟု သတ္မွတ္သည့္ ကုန္သြင္းသူမ်ားထံက
ပစၥည္းမ်ား လက္ခံျခင္း၊ သိုေလွာင္ထိန္းသိမ္းျခင္းႏွင့္ လိုရာအေရာက္
ထုတ္ေ၀ျဖန္႕ေ၀ျခင္း၊
- Operations (လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ျခင္း) - ပစၥည္းမ်ားအျဖစ္
ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ လုိအပ္သည့္ေဆာင္ရြက္မွဳ လုပ္ေဆာင္ေပးျခင္း၊
- Outbound Logistics - ထုတ္လုပ္ၿပီးစီးကုန္ပစၥည္းမ်ားကို
သိုေလွာင္ျခင္း၊ ျဖန္႕ျဖဴးပို႕ေဆာင္ျခင္း၊
- Marketing ad Sales - ကုန္ပစၥည္းမ်ားကို ၀ယ္ယူရန္ ဆြဲေဆာင္ျခင္း၊
ေစ်းသတ္မွတ္ျခင္း၊ လမ္းေၾကာင္းေရြး၍ ေၾကာ္ျငာေရာင္းခ်ျခင္း၊
- Service - ၀ယ္ယူသူတို႕အား လိုအပ္သလို တပ္ဆင္ေပးျခင္း၊
After Sales Service ေပးျခင္း၊ ျပႆနာရွိလွ်င္ေျဖရွင္းေပးျခင္း၊
ဒုတိယလုပ္ငန္း
အမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ မူလလုပ္ေဆာင္ေပးခဲ့ေသာ လုပ္ငန္းမ်ား
ပိုမိုထိေရာက္စြာ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မွဳအတြက္ ကူညီပံ့ပိုးေပးရေသာ
လုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္။ ယင္းတို႕မွာ...
- Procurment - လိုအပ္ေသာကုန္ၾကမ္းပစၥည္းမ်ား၊ လုပ္ေဆာင္မွဳ
မ်ားကို ဖန္တီးရယူျခင္း၊
- Technology Development - တန္ဖိုးဖန္တီးႏိုင္ရန္ နည္းပညာ၊
သုေတသနႏွင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမွဳ၊ ေအာ္တိုေမးရွင္း ႏွင့္ တန္ဖိုးဖန္တီးသည့္
အေထာက္အကူျပဳနည္းပညာမ်ား အသံုးျပဳမွဳ၊
- လူ႕စြမ္းအားစီမံခန္႕ခြဲမွဳ - လုပ္သားမ်ား စိစစ္ေရြးခ်ယ္ခန္႕ထားျခင္း၊
သင္တန္းမ်ားေပးျခင္း၊ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ စိတ္ဓာတ္
တက္ၾကြေစျခင္း၊ ထိုက္တန္ေသာ လုပ္ခေပးျခင္း၊
- တည္ေဆာက္မွဳခိုင္မာျခင္း - ဖြဲ႕စည္းပံု၊ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ၊ ဥပေဒေဘာင္ႏွင့္
သတင္းစနစ္ေကာင္းမြန္ျခင္း၊
လုပ္ငန္းမ်ား ခ်ိတ္ဆက္မွဳေကာင္းမွသာလွ်င္ ကုန္က်စရိတ္မ်ား
သက္သာမည္။ အဖြဲ႕အစည္းအေနျဖင့္ တန္ဖိုးကြင္းဆက္လုပ္ငန္းမ်ားကို
အေကာင္းဆံုးလုပ္ႏိုင္မွသာ စရိတ္ကုန္က်မွဳနည္းၿပီး မိမိအတြက္
အျမတ္မာဂ်င္က်န္မည္။
Understanding Costs (စရိတ္ကို သေဘာေပါက္ျခင္း)
တန္ဖိုးကြင္းဆက္ကို နားလည္ထားျခင္းအားျဖင့္ ကုန္က်စရိတ္
နည္းႏိုင္သမွ်နည္းရန္ႏွင့္ ေျပာင္း၍လုပ္ႏိုင္ေသာနည္းမ်ား
ရွာႏိုင္သည္။ ကြင္းဆက္မ်ား အခ်ိတ္အဆက္ပံုစံစနစ္မ်ား
တည္ရွိေနမွဳကို စိစစ္ေလ့လာ၍ အေကာင္းဆံုး ယွဥ္ၿပိဳင္မွဳ
အသာစီးရႏိုင္ေသာနည္းမ်ား ႀကံဆတီထြင္ ဖန္တီးႏိုင္ရမည္။
လုပ္ငန္းတြင္း အခ်ိတ္အဆက္လုပ္ကုိင္မွဳမွသာမက
ျပင္ပႏွင့္ ရွိေနေသာ အခ်ိတ္အဆက္မ်ားကိုပါ အေကာင္းဆံုး
စီမံခန္႕ခြဲ၍ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္မွဳကို ေရွ႕က ရွိေနရန္လုပ္ေဆာင္ရမည္။
CEO Magazine
